سوالات متون اسلامی
دانشگاه پیام نور علمی کاربردی دانشگاه آزاد اسلامی کاردانی کارشناسی ارشد دانشگاه دولتی سراسری پایان ترم امتحانی میانترم آقای محسن قرائتی استاد اسحاقیان استاد میربهبهانی
( )؛ ( ) ؛
: ؛
؛
:
: ) ؛ ) ؛
) 
( ) 🙂 :
) :
:
.-؛
.-؛
.-؛
.-؛
-؛
.-؛ .-؛
-؛ .-؛ .-؛
: :
:
.؟ . ؟
: «» »« ّّّ:
()، ّّّ: ؟
؟ ؟
» « :
ّّ() :
ِّ ِ َِ» « : : ؛ چون انسانند و دارای محدودیت معرفتی، هرگز نمی توانند واقعیت را دریابند.
ما انسان ها در مواجهه با خداوند و عالم اُلُوهی مانند نابینایان در مواجهه با یک فیل هستیم.4 باید دید پاسخ هیک به اشکال ناسازگاری اعتقادات ادیان تا چه اندازه از حقیقت بهره دارد.
یک. باید اذعان کرد که برداشت عموم مؤمنان آن است که اعتقادات دینی بازنمون حقیقت است. و تحلیل هیک و کثرت گرایان برخلاف فهم عرفی مؤمنان است.
دواگرچه. ذات رُبوبی در دسترس فهم ما نیست، انسان می تواند شناخت درست و مطابق با واقع و البته غیر کاملی از خالق خود به دست آورد؛ به ویژه آن که آن معرفت را در آینه وحی باز جوید.
اینسهسخن. که اعتقاداتْ نقش مقدّمی دارند نباید به معنای آن تلقّی شود که آنها جزء سعادت آدمی نیستند؛ زیرا رکن اصلی سعادت آدمی توحید است و انسان، حتی اگر بر فرض می توانست بدون اعتقادِ توحیدی متحوّل شود، این تحوّل سعادت بخش نبود.
برای پلورالیسم دینی مبانی متنوّعی وجود :
؛
؛
؛
؛
()؛
.ّ؛ .؛
ّّ: ّّ
.؛ ؛ ّ][ که شما را از راه وی پراکنده می سازد، پیروی نکنید.5
æ هرکه جز اسلام، دینی ][ جوید، هرگز از وی پذیرفته نشود، و وی در آخرت از زیانکاران است.6
بگو: این است راه من، که من و هرکس (پیروی ام) کرد، با بینایی به سوی خدا دعوت می کنیمو. منزّه است خدا، و من از مشرکان نیستم.7 اذعان به این که راه حقیقی سعادت دین اسلام است، به معنای آن نیست که باید انسان های دیگر را وادار به تسلیم
شدن در برابر این حقیقت کنیماین. موضوع علاوه بر آن که اصولا ناممکن است ـ زیرا تسلیم شدنِ قهری هرگز نمی تواند رستگاری موعود را به ارمغان آورد ـ با تعالیم خود ادیان، و به ویژه دین اسلام، منافات دارد. »در دین هیچ اجباری نیست و راه از بیراهه به خوبی آشکار شده است8.« امام علی ـ علیه السلام ـ ، وقتی در دوران حکومتش، کسانی زینت و زیور زنی یهودی را از او به زور می گیرند بر
می آشوبد و می گوید اگر مسلمانی از غم این حادثه بمیرد، ملامت و نکوهشی بر او روا نیست. و هم اوست که به استاندار خود، مالک اشتر، فرمان می دهد تا بدون درنظر گرفتن دین مردمان با آنان به انصاف رفتار کند.
قرآن کریم به ما تذکر می دهد که اساس مدارا با پیروان ادیان دیگر نباید کسب رضایت ایشان باشد؛ زیرا این مسأله ما را به درآمدن در کیش و سلک آنان و در نهایت خروج از صراط مستقیم وامی دارد.بلکه9 اساس محبّت به دیگران و مدارا با آنان، باید برای کسب رضای خداوند باشد، که در این صورت نه فقط مداراگر از جرگه مسلمانان خارج نمی شود، که آن دیگری را هم به اسلام می گرایاند. آنها که در صراط مستقیم اسلام اند،10 هرگز نباید دیگران را به دیهتحقیر بنگرند؛ چرا که بسا در میان آنان، بندگانِ حق جویی باشند که به هر دلیلی از رسیدن به حق باز مانده اند؛ اما همین سعی و کوشش حق جویانه آنها، رحمت خداوند را شامل حال آنان خواهد کرد.
به طور خلاصه و جمع بندی در بحث پلورالیسم دینی می توان گفت:
5. سوره انعام، آیه .153
6. سوره آل عمران، آیه .85
7. سوره یوسف، آیه .108
8. سوره بقره، آیه .256
9. سوره بقره، آیه .256
10البته. روشن است که منظور از مسلمان بودن صرفاً داشتن عنوان مسلمانی نیست؛ بلکه التزام واقعی به آن است والاّ چه بسیار
مسلمانانِ اسمی که بیش از هرکس دیگری از صراط مستقیم دورند.
الف) در بخش حقانیت، حق یکی است و بر اساس ادله معتبر، از آن اسلام و مذهب تشیع است و حقانیت همه مذاهب و ادیان، عقلا قابل پذیرش نیست.
ب) در بخش نجات، کسانی که به خدا و دین حق ایمان پیدا کنند و عمل صالح انجام دهند، رستگار هستند و سایر افراد و غیر مسلمان ها در صورتی که شرایط و انگیزه تحقیق را به دلیل فقر فرهنگی و فکری نداشته اند یا در بررسی های خود به حقیقت کامل نائل نشده اند، و در عمل انسان های پاکی بوده اند و به مسلّمات احکام عقلی و اخلاقی پایبند بوده اند، مشمول رحمت الاهی می شوند و گرفتار عذاب نمی شوند، امّا کسانی که در پیدا کردن راه حق و عمل به خوبی ها کوتاهی کرده اند، مواخذه و کیفر خواهند شد.
ج) در بخش همزیستی و رفتار با دیگران هم اسلام مدافع مدارا و حسن رفتار با سایر انسان ها بلکه حیوانات، است و مادامی که افراد دیگر عناد و خصومت نورزند و در صدد جدال و خوف مومنان برنیایند، مورد لطف و مهربانی و حسن معاشرت قرار می گیرند.11
منابع برای مطالعه بیشتر:
1. مایکل پترسون و دیگران، عقل و اعتقاد دینی، ترجمه احمد نراقی و ابراهیم سلطانی
2. محمد لگنهاوزن، اسلام و کثرت گرایی دینی، ترجمه نرجس جواندل
3. عبدالرسول بیات و دیگران، فرهنگ واژه ها
4. عبدالحسین خسرو پناه، کلام جدید، فصل مربوط
5. هادی صادقی، درآمدی بر کلام جدید
نمونه پرسش:
.1سه پرسش اصلی در باب پلورالیسم چیست؟ پاسخ اسلام در این باره چیست؟
.2 کدامیک از دانشمندان زیر بنیانگذار کثرت گرایی دینی معاصر است ؟
الف : مارتین لوتر ب : کارل بارت ج : ایمانوئل کانت د : جان هیک
.3 کدام گزینه جزو دیدگاههای مطرح در بحث پلورالیسم دینی نیست؟
الف) وحدت گرایی ب) ابطال گرایی ج) شمول گرایی د) انحصار گرایی
: ّ ( ) () :
.ّ: ّ: ّّ
.ّ ّ:
.:
: ّ :
.: »() « : ّّ: ()
و ذهنی است. موضوع علم، اشیای مادی و کارکرد آنهاست ولی موضوع دین، واقعیت های شخصی و اخلاقی است.
و: فلسفه اثبات گرایان (پوزیتیویسم)
پوزیتیویست های افراطی و حس گرا می گویند گزاره های معنا دار، تنها گزاره های علمی قابل تجربه و گزاره های تحلیلی ریاضی است.
و گزاره های دینی و اخلاقی اصولایی معنا هستند. لذا اصلا نباید به گزاره های دینی بها داد و پنداشت که حاکی از واقعیات عینی هستند.
.2 تعارض علم و دین
هرگاه علم و دین با هم رابطه داشته باشند و از هم جدا و متمایز نباشند، یا منافی هستند و یا : ّ
فهرست مطالب